صادرات خدمات مهندسی به ازبکستان فرصتی برای جبران رکود

چالش هایی که صنعت ساختمان طی سال‌های اخیر با آن روبه‌رو بوده است؛ مانند کاهش قدرت خرید متقاضیان مسکن، تامین مالی نامناسب پروژه های عمرانی، نوسانات شدید اقتصادی، افزایش مستمر هزینه های ساخت، طولانی شدن دوره بازگشت سرمایه و کاهش حاشیه سود پروژه ها باعث شده است تا بسیاری از سازندگان، توسعه گران و سرمایه گذاران حرفه ای به دنبال راهکارها و حتی بازارهای تازه باشند.

ایران در سال های گذشته در زمینه صادرات خدمات فنی و مهندسی سابقه درخشانی داشته است و در مقطعی صادرات خدمات مهندسی ایران به بیش از ۲۵ میلیارد دلار در سال رسیده بود، اما متأسفانه این عدد در سال های اخیر به کمتر از یک میلیارد دلار کاهش یافته است.

خوشبختانه سابقه درخشان ایران در صادرات خدمات مهندسی و ظرفیت بالای علم مهندسی در ایران باعث شده است تا کشورهای آسیای میانه، از جمله ازبکستان، علاقه مند به استفاده از تجربه و توان فنی مهندسان ایرانی باشند. چنین ظرفیت هایی می تواند در همکاری های بین‌المللی مورد استفاده قرار گیرد و علاوه بر ارزآوری برای کشور، زمینه ساز تبادل تجربه های فنی و گسترش پیوندهای فرهنگی میان کشورها باشد.

راهکار انبوه سازان برای عبور از رکود مسکن

مهدی زرقانی دبیر انجمن انبوه سازان استان تهران در ارتباط با این موضوع به خبرنگار ما گفت: صنعت ساختمان در سال های اخیر با رکود شدیدی درگیر بوده است که این موضوع منجر به کاهش حاشیه سود سازندگان مسکن و طولانی شدن دوره بازگشت سرمایه آنها شده است و شرایط را برای شروع و یا تکمیل پروژه ها دشوار کرده است.

وی ادامه داد: از اینرو ما در انجمن انبوه سازان به دنبال ایجاد بازارهای تازه در کشورهای اطراف حرکت کرده ایم و در این راستا در گام اول به سراغ کشورهای حوزه خلیج فارس به خصوص عمان و امارات رفتیم، اما مشکلاتی مانند جنگ و نبود ارتباطات مالی و حتی فرهنگی مناسب، نتوانستیم موفقیت چندانی کسب کنیم.

ازبکستان، بازاری بکر برای مهندسان ایرانی

زرقانی با بیان اینکه کشورهای آسیای میانه قرابت فرهنگی نزدیکی با ایران دارند، گفت: خوشبختانه کشورهای آسیای میانه به خصوص تاجیکستان و ازبکستان قرابت فرهنگی نزدیکی با کشور ایران دارند و برنامه ریزی های جامعی برای توسعه اقتصادی و شهری انجام داده اند که این موضوع می تواند فرصت های قابل توجهی برای شرکت های حرفه ای ایرانی در حوزه توسعه گری، ساخت و ساز و همچنین صادرات خدمات فنی و مهندسی ایجاد کند.

دبیر انجمن انبوه سازان استان تهران درباره مزایای حضور در صنعت ساختمان کشور ازبکستان گفت: به واسطه وجود اقتصاد خوب در بخش ساختمان این کشور، این ظرفیت وجود دارد تا ارز حاصل از اجرای این پروژه ها را در پیشرفت پروژه های داخل کشور به کار بگیریم و شرایط را برای تکمیل پروژه های داخل کشور تسهیل کنیم.

وی ادامه داد: یکی دیگر از مزیت های حضور در ازبکستان این است که امکان همکاری با شرکت های ساختمانی سایر کشورها (از جمله شرکت های اروپایی، امریکایی و چینی) فراهم است و می توانیم با تکنولوژی های نوین جهانی آشنا شویم و برای بهبود وضعیت صنعت ساختمان در داخل کشور از آنها بهره ببریم.

زرقانی همچنین گفت: علاوه بر این باید به این موضوع توجه داشته باشیم که تعداد سازندگان مسکن، انبوه سازان و مهندسان در کشور از ظرفیت موجود بیشتر است و حتما باید به دنبال این باشیم تا بتوانیم خدمات موجود در بخش مهندسی، طراحی و ساخت را صادر کنیم و علاوه بر تامین اشتغال برای فعالان این بخش، ارزآوری هم داشته باشیم.

مزایای مدل تحویل نیمه خام (Shell & Core) در ازبکستان چیست؟

وی گفت: یکی از ویژگی های قابل توجه بازار ساختمان ازبکستان، رواج مدل تحویل واحدها به صورت نیمه خام یا Shell & Core است. در این الگو، توسعه گر معمولاً اسکلت، نما، مشاعات، ورودی ها، زیرساخت های اصلی و تأسیسات پایه ساختمان را (60 تا 65 درصد پیشرفت فیزیکی مرسوم در پروژه های ساختمانی) اجرا می کند، اما طراحی و تکمیل فضای داخلی واحدها به خریدار واگذار می شود. این مدل می تواند به افزایش سرعت تکمیل پروژه و بازگشت سرمایه کمک کند.

دبیر انجمن انبوه سازان استان تهران با بیان اینکه این مدل از اجرای پروژه می تواند در طرح های حمایتی مسکن هم به کار گرفته شود، توضیح داد: با توجه به اینکه تامین منابع مالی برای تکمیل پروژه ها در داخل کشور با نقص هایی همراه است، این سبک از ساخت مسکن در ایران به شرط ایجاد زیرساخت های فرهنگی می تواند به کار گرفته شود و سرعت تحویل پروژه ها را افزایش دهد.

ایجاد یک بازار مهم در زنجیره تامین مصالح ساختمانی

زرقانی با بیان اینکه فرصت آسیای میانه تنها به ساخت و توسعه پروژه محدود نمی شود، گفت: گسترش شهرها و افزایش پروژه های ساختمانی، تقاضای قابل توجهی برای انواع مصالح، تجهیزات و خدمات وابسته ایجاد کرده است که مزیت جغرافیایی ایران و دسترسی مناسب به این کشور می تواند فرصت استفاده از این بازار بکر را در اختیاران فعالان این بخش قرار بدهد.

ریسک های بازار آسیای میانه و راهکار مدیریت آنها چیست؟

وی با بیان اینکه بازار آسیای میانه خالی از ریسک نیست، افزود: با توجه به مشکلاتی که در اسناد مالکیت در این منطقه با مشکلاتی همراه است و نیاز است تا بررسی دقیق وضعیت مالکیت زمین، مجوزهای ساخت، ضوابط شهرسازی و… به دقت بررسی شود و در این راستا استفاده از مشاوران حقوقی و مالی مستقل، بررسی اسناد مالکیت، تنظیم قراردادهای چندزبانه و تعریف سازوکار حل اختلاف، از جمله اقداماتی است که می تواند ریسک حضور در این بازارها را کاهش دهد.

زرقانی در پاسخ به این سوال که چرا بازار ساخت و ساز در ازبکستان تا این حد برای سازندگان ایرانی جذاب شده است؟ توضیح داد: سهولت روند صدور مجوزها، ثبات قیمت در بازار مصالح، مدل ساخت و ساز (تحویل واحدها به صورت نیمه خام یا Shell & Core)، وجود متقاضیان موثر (که ناشی از حمایت بانک ها و پرداخت تسهیلات مناسب است) و همچنین ثبات اقتصادی از جمله مزیت هایی است که بازار این کشور را برای سازندگان ایرانی جذاب کرده است.